„Portfolio ocalonych artystów”, czyli historyczna powieść o niespotykanej odwadze, poświęceniu i zabronionej miłości

"Portfolio ocalonych artystów" Julie Orringer to powieść, gdzie akcja rozgrywa się w 1940 roku w okupowanej przez niemieckie wojska francuskiej Marsylii. Książka opowiada prawdziwą historię amerykańskiego dziennikarza Variana Frya, który porzuca swoje dotychczasowe życie, by móc ratować „intelektualny kwiat Europy”. Na jego liście osób zagrożonych znajdują się sławni artyści m.in.: Marcel Duchamp, Marc Chagall, Max Ernst, Wilfredo Lam, pisarze i poeci: Lion Feuchtwanger, Hanna Arendt, Hertha Pauli czy Franz Werfel oraz uchodźcy polityczni. Działając pod szyldem organizacji humanitarnej, Varian próbuje załatwić fałszywe dokumenty oraz wizy, a następnie zajmuje się transportem uchodźców. Posiada grono zaufanych współpracowników, a jednym z nich jest Albert Hirschman.

„Portfolio ocalonych artystów” łączy prawdziwe zdarzenia dotyczące pomocy intelektualistom w Marsylii ze światem fikcji. Szczegółowo poznajemy głównego bohatera, jego młodość, małżeństwo oraz życie, które wiódł w Nowym Jorku. Ważnym wątkiem jest romans Variana z przyjacielem Grantem z czasów studenckich. Po wielu latach rozłąki odradza się intymna i zakazana relacja pomiędzy mężczyznami. Łączy ich chęć do pomocy ludziom oraz głęboko ukrywane tajemnice. Czy ich miłość przetrwa trudny czas?

„Miłość była wyjątkiem. Przypadkiem, który przełamywał paradygmat, palącą anomalią. W jej blasku początkowo nie umiemy rozpoznać samych siebie, a potem po raz pierwszy widzimy siebie z pełną jasnością.”

Julie Orringer szczegółowo przedstawia okupowaną Marsylię oraz świetnie oddaje jej klimat. Znajdziemy wiele opisów miasta, dzięki czemu z łatwością możemy przenieść się do świata bohaterów. Możemy z bliska poznać obawy oraz pragnienia znanych europejskich intelektualistów i artystów, których prace są cenne, a ich geniusz okazał się zagrożeniem w czasach drugiej wojny światowej. „Portfolio ocalonych artystów” pomimo prawie 700 stron czyta się błyskawicznie i z lekkością, dzięki talentowi autorki. W pewnym momencie historia miłosna Variana i Granta przysłoniła mi historyczny aspekt powieści. Mimo to była to dla mnie cenna lektura opowiadająca o ciężkiej walce z czasem, w której głównym celem jest ratowanie życia. Choć ryzyko jest wielkie, Varian charakteryzuje się niesamowitym uporem i odwagą. Z jakimi dylematami będzie musiał uporać się Varian? Jakie konsekwencje będą miały podejmowane przez niego decyzje?

„Musimy żyć, skoro mamy umrzeć”.

Julie Orringer „Portfolio ocalonych artystów”